‘Fiets is koning, my ass’

Over de Antwerpse Fietsstraten

Mijn plan was: een compleet en grondig dossierartikel schrijven over de Antwerpse Fietsstraten voor Antwerpenize. Maar waarom zou ik een serieus artikel schrijven over iets dat maar half zijn gat gedaan is? Daarom begin ik graag met een recept voor iedereen die de bevoegdheid heeft om fietsstraten aan te leggen:

RECEPT voor Foempige Fietsstraat

  1. Kies liefst een in- of uitrijstraat van de wijk, best een sluiproute voor auto’s. Bij voorkeur ook een as waar openbaar vervoer op rijdt. Bevraag zeker geen fietsers of ga zéker geen analyse maken van het verkeer! Tip: Als je dit goed doet, kan je later fietsers beboeten die hier tijdens de spits uitwijken naar het voetpad.
  2. Zet enkel de wettelijke bordjes, best de kleinst beschikbare versie, en plaats ze zodanig dat ze zo moeilijk mogelijk te zien zijn voor de automobilisten.
  3. Verf het wegdek rood. Aandacht: dit is niet verplicht! Als je je deze kosten wil besparen, communiceer dan dat dit later zal gebeuren.
  4. En dan nu het belangrijkste: Doe vooral TOTAAL niets om het autoverkeer te ontmoedigen of tegen te houden! Dit kunnen we niet genoeg onderstrepen. Anders mislukt dit recept!
  5. Zeg dat de fietsroute deel uitmaakt van een route -kies hiervoor wegen waar fietsers nauwelijks rijden- en knip deze in stukken met haaientanden en verwarrende borden. Voor extra spice: zorg dat de route ook door een wekelijkse markt loopt!
  6. Herhaal in zoveel mogelijk persberichten e.d. ‘Wij rollen de rode loper uit voor de fietser‘.
  7. Vraag vooral geen feedback en doe geen bijsturingen!

En voilà! Dagelijks gestresseerde fietsers, automobilisten & onveilige situaties gegarandeerd!

Van 4,5 kilometer naar 19 kilometer Fietsstraten: geweldig! Maar enkel geweldig op papier, als je niet ook auto’s weert…

Alle gekheid op een stokje: je kan elk recept verpesten, maar vooral de kok is belangrijk: een beleidsmaker die het méént, die écht een fietscultuur wil installeren (niet enkel op zijn of haar website of tijdens key note speeches in het buitenland) en die beslissingen durft nemen die tegen de auto ingaan, zoals parkeerplaatsen schrappen, straten (zo goed als) autovrij maken om er een fietsstraat van te maken, circulatieplannen & knippen in wijken om doorgaand autoverkeer (zeker door fietsstraten of op fietsroutes) weg te leiden… Voilà, da’s mooi samengevat, toch? Komaan en doe het!

Antwerpse fietsers over enkele Antwerpse fietsstraten

(bron: Facebookgroep ‘Met de fiets in ‘t stad)

Voor dit artikel, dat aanvankelijk iets grootser was opgevat, vroegen we aan enkele Antwerpse fietsers wat ze nu van hun fietsstraten vonden. Getuigenissen en ervaringen vertellen ons toch meer verhaal dan een mooie kaart van fietsstraten of beleidsplan. Een greep uit de reacties:

Rotterdamstraat, 2060 Antwerpen

“Vandaag nog “uw moeder is een fietsstraat” als antwoord gekregen van een BMW-bestuurder, toen ik hem wees op het concept fietsstraat, wanneer hij luid toeterde omdat ik in zijn weg reed.”

“Rotterdamstraat: waar je als fietser geen plek hebt om in twee richtingen te passeren en in de file achter de uitlaatgassen van de auto’s mag gaan wachten.

“In de Rotterdamstraat fiets ik nu standaard in het midden van de baan (zo ver is het met mij gekomen). Deze week onder luid getoeter voorbijgereden door een wagen die daarbij op de stoep reed én bijna een fietser uit de tegenrichting aanreed! Heel veel kwader kon hij op mij niet zijn… Soms hebben ze dus écht geen idee wát een fietsstraat is. De straat staat trouwens in de ochtendspits over de helft vol met stilstaande auto’s waar je onmogelijk met fietsers in twee richtingen nog langs kan. Laat staan met bakfietsen.”

‘De verbinding tussen de rode straten is steeds zeer gevaarlijk, want daar weten de automobilisten al helemaal niet meer dat ze zich op fietsvriendelijk terrein bevinden en dat ze daar dus ook naar moeten handelen. Niet dat ze dat in de rode straten dan wel doen!”

“Fiets is koning my ass. Je staat in de Rotterdamstraat als fietser lekker mee in de file uitlaatgassen in te ademen omdat deze smalle straat toch tweerichtingsverkeer is.” 


“Rotterdamstraat: waar je als fietser geen plek hebt om in twee richtingen te passeren en in de file achter de uitlaatgassen van de auto’s mag gaan wachten. Bij het oversteken naar het Sint-Jans-plein moet je u tussen de auto’s wurmen want die blokkeren de oversteekplaatsen en het kruispunt. Op het Sint-Jansplein is er ruimte zat, maar waar parkeren de marktkramers zich? Jawel, op de fietsstrook.”

Al vaak verkeersagressie mee gemaakt in de Rotterdamstraat. Waarom gaan fietsers mee in de file staan? Ik passeer altijd gewoon. Al dan niet aan de verkeerde kant (al mag je volgens mij links “voorbijrijden”). Ik eis mijn plek daar op. Laatst nog tegen een stilstaande combi gereden omdat die NIETS plaatshield aan de rechterkant. Politie begon wat moeilijk te doen en ik zeg “toch frappant dat zelfs de politie geen rekening houdt met ruimte voor fietsers in een fietsstraat. “ Die hebben hun raam terug dichtgedraaid en ik ben door gereden.”


“Een schande, deze ‘fietsstraat’!” 


Lange Dijkstraat

‘Hier heb je ruimte, maar dat betekent dan voor de auto’s: erop los racen en je inhalen.’


‘Bij de heraanleg van de Lange Dijkstraat was er een inspraakmoment. Eén van de eerste zinnen na de officiële intro was dat er zeker geen parkeerplaatsen mochten opgeofferd worden. Dan weet ge het al.’

Grote Hondstraat, 2018 Antwerpen

‘Een keer ‘s avonds bleef de automobilist achter ons claxonneren, de hele straat door, omdat we naast elkaar fietsten. Ik ben toen uiteindelijk boos gestopt om verhaal te halen. Zelfs dan bleef hij doen alsof wij in de fout waren “omdat, u weet dat toch ook, je niet naast elkaar mag fietsen“.

‘Meer parkeer- dan fietsstraat, en voor mij niet duidelijk hoe die past in ruimere fietsinfrastructuur.’

‘Heel vervelende kasseien, waar je dan net daar door auto gekruist wordt!’

Kattenberg, Borgerhout

‘Auto’s in tegenrichting in een fietsstraat toelaten, wat is dat voor iets? Ik moet daar vaak snel in de goot fietsen, want je denkt toch ook niet dat ze zich aan de zone 30 houden of zo?

‘Vanuit de Kattenberg word je ineens op het Laar ‘gesmeten’. Leuk, vooral op vrijdag! Dan is er markt, en moet mijn fiets ineens vleugels hebben.  Het stukje in de Helmstraat, waar auto’s zich even op de baan / voetpad zetten om hun kind van school te halen. Waar meerdere keren per dag een vrachtwagen staat om te laden / lossen.’

‘Het grootste deel van die straat is zo smal dat je niet op een veilige en comfortabele manier tegen de rijrichting in kan fietsen. Ik moet dan bijna altijd in de goot/op de stoep want bijna altijd komt er wel een camion of dikke auto aan. Komt nog bij dat vrijdagvoormiddag dat plots geen fietsstraat is, maar markt. Met andere woorden, de fietser die op vrijdag de Turnhoutsebaan wil mijden: trekt uw plan. Trouwens, bijna bij elke rit door een fietsstraat word je toch ingehaald.’

Van Arteveldestraat

‘Tegenwoordig maak ik er een sport van om te slalommen. Zodat de auto’s wel achter mij moeten rijden. Maar dat wordt ooit nog mijn doodvonnis.’

‘Ooit voorbijgestoken door een politiecombi (zonder zwaalichten of wat dan ook). Ik kan hen nog inhalen, klop op het raampje en vraag aan de politieagente achter het stuur of ze er bewust van was dat ze mij voorbijgestoken was in een fietsstraat. Het eerste wat ze antwoordde was: “Ja zeg, ik reed maar 30 km per uur en liet een meter tussenin”. Is dit om te wenen of om te lachen? Nog wat verder gediscussieerd en heb later een klacht ingediend bij de politie. Ook daar geen excuses of een soort mea culpa, wel opnieuw het argument dat “ze maar 30 km per uur reed en een meter tussenin liet”, en verder nog wat geneuzel over dat “politieagenten inderdaad een voorbeeldfunctie hebben”. En that’s it! Ik zag het nut echt niet meer om hierop nog eens te reageren, hiermee was de kous dus af. ‘


Samberstraat

“Ook al agressieve chauffeurs tegengekomen die willen voorsteken of opjagen zodat je te vlug gaat rijden. De auto’s die van tegenovergestelde kant komen rijden te weinig aan linkerkant. Sommigen rijden te vlug. Aan einde straat kruispunt Damplein: gevaarlijk voor fietsers.’

Speelpleinstraat, Merksem
‘Deze is voor fietsers tweerichting, maar net zoals bij de meeste straten kan je als fietser tegen de richting in met moeite de auto’s passeren. De straat in de juiste richting gebruiken is fijn wanneer de wagen achter je duidelijk laat blijken dat hij het concept kent en er zich aan houdt. Jammer genoeg rijd je zelden de hele straat uit zonder dat er een wagen toch probeert te passeren of heel kort bij blijft rijden. De fietsstraat eindigt ook heel abrupt aan het einde van de straat, het volgende stuk is er plots een fietssuggestie strookje van , ik denk, 60cm. Sommige wagens kunnen je dan niet snel genoeg voorbij gaan. We komen iets minder vaak in andere fietsstraten. Met onze kinderen hebben we afgesproken dat wanneer ze zich niet veilig voelen met een auto achter hen dat ze dan toch maar weer achter elkaar gaan rijden. De jongste kwam soms met tranen thuis omdat ze zich zo opgejaagd voelde. Fietsstraten zouden misschien wel een fijne fietsplek kunnen zijn maar toch niet op deze manier.’


De ‘fietsroutes’
‘De as Lange Dijkstraat-Rotterdamstraat is een ramp, ga daar maar eens kijken in de spits. Dit is de verkeersas voor fietsers om van Antwerpen Noord naar centraal te gaan.’

‘Na de Rotterdamstraat richting Centraal station houdt het op met de ‘fiets’straten en mag je u als fietser over kasseien, tussen tramsporen en paaltjes gaan wringen. En als je even de winkel binnen springt op het Astridplein bestaat de kans dat de politie je fiets weghaalt en je een boete krijgt, want geparkeerde fietsen op het Astridplein schaden het imago van van onze stad. Dit heeft men maanden lang dagelijks gedaan en hiervoor dus politie mankrachten ingezet, terwijl ik nog maar twee keer een politiecontrole in de fietsstraat heb gezien. Wat is het gevaarlijkste, een geparkeerde fiets of een wagen die aan hoge snelheid in een smalle straat een fietser inhaalt?’

‘Wat ik me ook altijd afvraag, hoe bedenken ze deze routes eigenlijk? Is dat een soort van “ik heb een stadsplan en een vijfjarige met rode potloden, kleur maar eens manneke”? Want die routes sluiten vaak niet mooi aan, maken gekke kronkels…’

‘Wat als je aan de andere kant van de Turnhoutsebaan moet zijn met de fiets? Enkel aan de Appelstraat en de Kerkstraat kan je als fietser vlot mee oversteken. Wie daartussen aan bijvoorbeeld het Moorkensplein wil zijn, moet levensgevaarlijke toeren uithalen aan den Drink.’


Suggesties van Antwerpse fietsers

Eindigen doen we uiteraard constructief! Want laat ons wel wezen: de fiets is here to stay in Antwerpen! We hebben allemaal de fiets ontdekt en willen uiteraard dat de fietsstraten werken. Volgens ons fietsers kan dat op deze manier:

‘Echte fietsers betrekken vooraf lijkt mij ook een fijne piste… (Pun intended)’


‘Om meer auto’s uit fietsstraten te halen is het misschien handig om minder parkeerplaatsen in die straten te hebben. Of gewoon deftige fietspaden op belangrijke verkeersassen en sensibilisering bij automobilisten dat ze niet mogen voorbijsteken als de straat te smal is (dan hoeft al die rode asfalt niet).’

‘Fietsstraten moeten deel uitmaken van logische fietsassen op locaties waar het autoverkeer beperkt is.’


‘De regels van de fietsstraat gelden eigenlijk voor alle smalle straten waarbij auto’s geen één meter afstand kunnen houden bij inhalen. Deze regels enkel benadrukken bij de fietsstraat, doet de automobilist deze wegcode extra negeren in alle andere straten. Is het geen veel beter idee dat die wegcode benadrukt wordt in een grote campagne, dan dat er nog meer rode asfalt wordt gelegd in straten waar ze sowieso niet mogen inhalen?’

‘Veel chauffeurs zijn nog helemaal niet gekend met fietstraten, onwil, machogedrag en agressie. Meer sensibilisering is nodig en niet enkel via traditionele maar ook sociale media, buurtwerkers, enzovoort.’


‘In Nederland blijkt dat fietsstraten – mits goed aangelegd op structurerende assen – hun nut kunnen bewijzen, als ze daadwerkelijk (met knippen e.d.) het lokaal autoverkeer beperken tot wat strikt nodig is.’

Wil je hier graag zelf nog een ervaring of suggestie aan toevoegen? Stuur ze ons zéker via info@antwerpenize.be

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.